Τετάρτη, 23 Μαρτίου 2016 17:28

Κατηγορίες παιχνιδιού

Αφιέρωμα στο Παιχνίδι

 

Μέρος 3ο

 

Κατηγορίες Παιχνιδιού

 

Ο σύγχρονος τρόπος ζωής περιόρισε το παιχνίδι των παιδιών σε συγκεκριμένο χώρο και χρόνο. Η έννοια του «παίζειν» ταυτίζεται συχνότερα με το μοναχικό ή toys2συλλογικό παιχνίδι, με αντικείμενα που παράγονται από πολυεθνικούς κολοσσούς και απευθύνονται σε μια παγκόσμια αγορά παιδιών (Γκουγκουλή & Καρακατσάνη, 2008:23). Τα ομαδικά παιχνίδια αντικαταστάθηκαν απ’ τα ηλεκτρονικά ή τα παιχνίδια αθύρματα ενώ ο συμπαίκτης από τον ηλεκτρονικό υπολογιστή. Ταυτόχρονα, η έλλειψη ελεύθερου χρόνου για παιχνίδι, κυρίως μετά την είσοδο των παιδιών στη δημοτική εκπαίδευση, στερεί από αυτά τα βασικά οφέλη του παιχνιδιού. Η αλλαγή στις μορφές του παιχνιδιού και στον τρόπο με τον οποίο τα παιδιά παίζουν ταυτίζεται σίγουρα με την προσπάθεια της σύγχρονης κοινωνίας να επενδύσει εκπαιδευτικά στα παιδιά, στερώντας τους την πιο πολύτιμη γι’ αυτά δραστηριότητα του παιχνιδιού

Πέρα από την εξάρτηση που δημιουργούν αυτού του τύπου τα παιχνίδια, εξάρτηση που διαφέρει κατά πολύ από το ελεύθερο πνεύμα των παραδοσιακών παιχνιδιών, τονίζουμε και τον κίνδυνο των βασικών παρορμήσεων που καλλιεργούν στα παιδιά, κυρίως για την εφηβική και μεταεφηβική περίοδο ανάπτυξης, με αναμφισβήτητο τον αρνητικό αντίκτυπο για τις μελλοντικές ζωές τους (επιθετικότητα, σεξουαλικότητα, κατοχή, κυριαρχία, παθητικότητα). Η σύγχρονη καταναλωτική κοινωνία περισσότερο από κάθε εποχή φαίνεται να έχει ανάγκη από επιστροφή στο αυθεντικό, παραδοσιακό παιχνίδι για τη δημιουργία μελλοντικών ελεύθερων και δημοκρατικών πολιτών.

Κατηγορίες Παιχνιδιού

Υπάρχουν εξι κατηγορίες παιχνιδιού που αντιστοιχούν βήμα προς βήμα με τη φυσιολογική εξέλιξη του παιδιού. Οι κατηγορίες αυτές είναι:

  1. Ενεργητικό παιχνίδι
  2. Διερευνητικό παιχνίδι
  3. Μιμητικό παιχνίδι
  4. Δημιουργικό παιχνίδι
  5. Φανταστικό παιχνίδι
  6. Παιχνίδι με κανόνες

1 ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ

toys1

Αυτό προυποθέτει έλεγχου του κεφαλιού, του κορμού και των άκρων του μικρού παιδιού στο να κάθεται, να μπουσουλάει, να στέκεται , να πηδάει, να σκαρφαλώνει, να τρέχει, καθώς και να πετάει και να πιάνει αντικείμενα κτλ. Έχει μεγάλη σημασία γιατί βοηθάει στη σωματική εξέλιξη του παιδιού. Απαραίτητη προυπόθεση αυτού του παιχνιδιού είναι η δυνατότητα να αναπτυχθεί η κινητική δραστηριότητα που προυποθέτει την ύπαρξη χώρου με φυσικά, αν είναι δυνατόν εμπόδια που χρειάζεται να υπερπηδηθούν από το παιδί.

 

2. ΔΙΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ

 

toys3Αρχίζει περίπου στην ηλικία των 3 μηνών με παιχνίδι των δαχτύλων. Αυτό προϋποθέτει την ανάλογη ωρίμανση του νευρικού συστήματος για συντονισμό των κινήσεων και συγχρονισμό ματιού με τις κινήσεις των χεριών. Προυποθέτει επίσης ανάλογη ωρίμανση των αισθητηρίων, για να ακούει το παιδί και να διακρίνει ήχους, να διακρίνει την υφή των αντικειμένων και να αρχίσει να μαθαίνει τις διαστάσεις του χώρου και του χρόνου. Υλικό που μπορεί να χρησιμοποιηθεί είναι τα απλά καθημερινά αντικείμενα που χρησιμοποιούνται για οικιακή χρήση ή παραδοσιακά παιχνίδια όπως κουδουνίστρες, μαλακές μπάλες, παιχνίδια που τα πιάνει και παιχνίδια που κάνουν ήχους. Μέσα από αυτό το παιχνίδι το παιδί συνέχεια προσθέτει στη γνώση του διερευνώντας τον κόσμο γύρω του. Στην αρχή με το στόμα του, μετά με το να πιάνει και να ψηλαφεί ή και να κομματιάζει τα παιχνίδια του αργότερα να δεί τι έχουν μέσα, να γυρνάει τις βρύσες, να ανακατώνει τα πράγματα και να ενθουσιάζεται με κάθε νέα του ανακάλυψη σαν να ήταν ένας μεγάλος επιστήμονας. Το βρέφος που είναι στον ένα χρόνο επαναλαμβάνει συνέχεια παίζοντας με τους ήχους που ακούει, που αργότερα θα γίνουν λέξεις και λόγος.

 

3. ΜΙΜΗΤΙΚΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ

Αυτό αρχίζει στους 7-10 μήνες και μπορεί να συνεχιστεί στην υπόλοιπη ζωή. Προυποθέτει ότι το παιδί έχει μια ικανότητα για τον κινητικό έλεγχο του σώματος του,toys5 το χειρισμό αντικειμένων, την οργάνωση και την ερμηνέια αισθητικών και αισθητηριακών εμπειριών. Παράλληλα την ικανότητα να αντιλαμβάνεται το λόγο ή τουλάχιστον τους λεκτικούς ήχους των γονιών του. Το μιμητικό παιχνίδι είναι απαραίτητο, γιατί μέσα από αυτό το παιδί μαθαίνει σιγά σιγά να εκτελεί δραστηριότητες που είναι πολύ χρήσιμες για το ίδιο. Ακόμα το βοηθάει να αντιληφθεί ότι οι ενήλικοι έχουν διαφορετικούς ρόλους από αυτό , τους οποιους μια μέρα θα αναπτύξει και το ίδιο. Είναι δηλαδή ένας τρόπος μέσα από το οποίο το παιδί αρχίζει να ταυτοποιεί με τους σημαντικούς ενηλίκους στη ζωή του. Ακόμα ένας τρόπος μέσα από τον οποίο μπορεί να εκφράσει διάφορα συναισθήματα του. Για παράδειγμα όλα τα παιδιά γύρω στα 4-5 παίζουν μαμάδες και μπαμπάδες ή το παιδί που γυρναεί από τον οδοντίατρο και επαναλαμβάνει στα παιχνίδια του όσα επιθετικά πραγματα του έκανε ο οδοντίατρος.

 

4. ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ

Αυτό μπορεί να αρχίσει πολύ νωρίς, γύρω στους 18-20 μήνες με το απλό χτίσιμο με ξύλινους κύβους, το οποίο προυποθέτει ανάλογη κινητική και αισθητική ωρίμανση μαζί με την αυξανόμενη νοητική ικανότητα να χρησιμοποιεί εμπειρίες που έχει αποκτήσει. Αυτός ο τύπος του παιχνιδιού είναι συνέχεια του πρώιμου διερευνητικού παιχνιδιού, αλλά προυποθέτει και ικανότητα να συνδυάζει μίμηση μαζί με τη γνώση και προσδοκώμενο αποτέλεσμα. Είναι αυτή η ηλικία που μπορούμε να αρχίσουμε να χρησιμοποιούμε τα διάφορα εκπαιδευτικά παιχνιδια.

 

5. ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ

Αυτό αρχίζει γύρω στα 2 χρόνια και αναπτύσσεται στα επόμενα χρόνια. Το φανταστικό παιχνίδι προυποθέτει ανάπτυξη των προηγούμενων κατηγοριών παιχνιδιού και ιδίως του μιμητικού παιχνιδιού. Το φανταστικό παιχνίδι δίνει στο παιδί την ευκαιρία να παίξει γεγονότα της ζωής του, ελευθερώνοντας τα από καταπιέσεις, δυσάρεστες καταστάσεις και εμπειρίες και βοηθώντας το ανταποκριθεί πιο εύκολα στον απειλητικό κόσμο των μεγάλων. Το βοηθάει να αποκτήσει μια ψυχική ισορροπία, προσφέροντάς του τη δυνατότητα να εξωτερικεύσει με τη συμπεριφορά του τις τάσεις που έχει για προστασία, δύναμη, επιθετικότητα, τρυφερότητα και καταστροφή.

Το φανταστικό παιχνίδι εξαρτάται πολύ από τις ικανότητες του παιδιού να εκφράσει τις ιδέες του με ένα συμβολικό τρόπο. Επομένως η αυθόρμητη παραγωγή του μπορεί να χρησιμοποιηθεί πολύ συχνά για διαγνωστικούς σκοπούς από ψυχολογους, παιδαγωγούς, παιδοψυχιάτρους γιατί πολύ συχνά τα παιδιά προβάλλουν τα συναισθήματα τους μέσα από το παιχνίδι

 

6. ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΜΕ ΚΑΝΟΝΕΣ

Αυτός ο τύπος παιχνιδιού προυποθέτει σημαντική ανάπτυξη των ικανότητων του παιδιού μαζί με κατάκτηση όλων των προηγούμενων τύπων παιχνιδιού. Επίσης προυποθέτει ανάλογη ωριμότητα του παιδιού για να μπορεί να δεχτεί τους κανόνες του παιχνιδιού, όπως στο μοίρασμα, στο να περιμένει τη σειρά του, στο να αναβάλλει την ικανοποίηση των επιθυμιών του, στο να μαθαίνει να χάνει. Το παιχνίδι με κανόνες αρχίζει γύρω στα 4 χρόνια, εποχή που τα παιδιά αρχίζουν να μαθαίνουν να μπαίνουν σε ομάδες. Ομαδικά παιχνίδια στα οποία ο παράγων της ανταγωνιστικότητας είναι σημαντικός και στα οποία υπάρχουν συγκεκριμένοι κανόνες είναι χαρακτηριστικό για μεγαλύτερες ηλικίες ή και ενηλίκους.

 

ΜΕΤΡΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

Είναι πολύ σημαντικό να παρέχεται κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού ασφάλεια και να συνδυάζεται με περιπέτεια. Τα παιχνίδια πρέπει να είναι κατασκευασμένα έτσι που το παιδί να μπορεί να τα βάζει στο στόμα του (εδώ έχει σημασία οι μπογιές να μην είναι τοξικές ή οι επιφάνειες του παιχνιδιού να είναι κατάλληλες). Επίσης να μπορούν τα παιδιά να τα κρατάνε, να παίζουν, να μην μπορούν να τα καταπιούν. Ακόμα σημαντικό είναι να είναι δυνατόν να πλένονται τα παιχνίδια και το σπουδαιότερο να μη σπάνε. Για παιχνίδι έξω από το σπίτι έχει μεγάλη σημασία τα διάφορα όργανα να είναι ασφαλή και να υπάρχει ανάλογη επίβλεψη.

 

ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΝΗΛΙΚΟΥ ΣΤΗ ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΣΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΝΑ ΠΑΙΞΕΙ

toys4Ο ρόλος του ενηλίκου που έχει αντιληφθεί τη σπουδαιότητα του παιχνιδιού για την ανάπτυξη του παιδιού θα είναι εποικοδομητικός αν

  1. Δεχτεί ότι το παιδί ευχαριστιέται να κινείται από παιχνίδι σε παιχνίδι, αφιερώνοντας λίγο χρόνο κάθε φορά
  2. Δεν υποχρεώνει το παιδί να τελειώσει αυτό που άρχισε, μιάς και συχνά η διαδικασία έχει για αυτό μεγαλύτερη αξία από το αποτέλεσμα
  3. Ανεχθεί χωρίς να βαρυγκομήσει τη φασαρία που κάνει το παιδί παίζοντας
  4. Υπερνικήσει την επιθυμία του για ρεαλισμό την ώρα του παιχνιδιού και αφήσει το παιδί να χρησιμοποιήσει τη φαντασία του χωρίς κριτική
  5. Αφήσει το παιδί να είναι αυθόρμητο στο παιχνίδι, χωρίς οδηγίες και κανόνες
  6. Δεν επεμβαίνει από φόβο ότι το παιδί είναι άρρωστο, όταν το παιδί παίζει ήσυχα και σκεφτικά ή ονειροπολώντας
  7. Παίζει μαζί του σαν ίσος προς ίσο όσο γίνεται, χωρίς να παίζει παθητικό αντίπαλο που δίνει στο παιδί την ευκαιρία να κερδίζει πάντα γλιτώνοντας έτσι το γονέα από τα ξεσπάσματα θυμού
  8. Μιλάει κανονικά όταν παίζει μαζί του χωρίς να μιμείται ότι είναι παιδί, εφόσον ο ενήλικος είναι το πρότυπο για το παιδί
  9. Δεν το επαινεί διαρκώς, γιατί αυτό σε τελική ανάλυση καλλιεργεί την εξάρτηση.
  10. Δεν ντρέπεται επειδή νομίζει ότι παίζοντας με τον τρόπο που ζητάει το παιδί, χάνει το κύρος του γίνεται ανόητος.

Συχνά ακούει κανείς γονείς που λένε «το παιδί μας έχει ένα δωμάτιο παιχνίδια, αλλά δεν παίζει.Εκείνο που έχει τεράστια σημασία είναι να αντιληφθούν οι γονείς ότι το παιδί θέλει και χρειάζεται ένα σύντροφο στο παιχνίδι τους. Πρέπει δηλαδή και οι ίδιοι να γονατίσουν κάτω και να παίξουν και να το κάνουν αυτό ευχάριστα και όχι σαν ένα είδος αγγαρείας.

Κατηγορία Ψυχολογία
Τετάρτη, 23 Μαρτίου 2016 15:22

Τι προσφέρει το παιχνίδι στα παιδιά

Αφιέρωμα στο παιχνίδι 

 

Μέρος 1ο

 

 Η προσφορά του παιχνιδιού στα παιδιά.

 

Σύμφωνα με τον Πλάτωνα (όπ.αναφ.στο Χουιζίνγκα, 2010): «Πρέπει να ζει κανείς τη ζωή σαν παιχνίδι, παίζοντας ορισμένα παιχνίδια, προσφέροντας θυσίες, τραγουδώντας και χορεύοντας, και τότε θα μπορέσει να εξευμενίσει τους θεούς, να υπερασπίσει τον εαυτό του από τους εχθρούς του και να νικήσει στον αγώνα». Τα παραπάνω λόγια του Πλάτωνα, που αντιστοιχούν σε μία προσπάθειά του να ορίσει το σωστό τρόπο ζωής, αποδεικνύουν τη σημασία του παιχνιδιού για τη ζωή του ανθρώπου, που διαφοροποιημένη εξακολουθεί να ισχύει μέχρι και τη σύγχρονη εποχή.

 

Η συνεισφορά του παιχνιδιού στο παιδί.

 

games1Το παιχνίδι είναι μια δραστηριότητα αυθόρμητα διαλεγμένη από το παιδί, μέσα από την οποία του δίνεται η ευκαιρία για να κάνει τα παρακάτω:

  1. Να δράσει ελεύθερα και αβίαστα
  2. Να δημιουργήσει και να μάθει
  3. Να αναπτύξει τη σκέψη του και πώς ν' αντιμετωπίσει τα προβλήματα αυτά
  4. Να οξύνει την κρίση του
  5. Να ερευνήσει τον υλικό κόσμο
  6. Να αναπτύξει τη γλωσσική του ικανότητα
  7. Να ζήσει σε ένα κόσμο φανταστικό που μπορεί να εξουσιάσει
  8. Να αναπτύξει διαπροσωπικές σχέσεις
  9. Να εκφράσει συναισθήματα και έτσι να μπορεί να κάνει μια σχέση ή να ανακουφίζεται από δυσφορία, στεναχώρια
  10. Να αισθάνεται ευχαρίστηση

ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ

 

Η σημασία του παιχνιδιού για τη φυσιολογική ανάπτυξη του παιδιού , όπως έχει αναφερθεί και πιο πριν είναι σημαντική και θα αναφερω πιο κάτω τους τρόπους με τους οποίους επιβοηθείται η φυσιολογική κοινωνική και συναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού.

 

  1. Με την επανάληψη ενός δυσάρεστου περιστατικού στο παιχνίδι μειώνεται η συγκινησιακή του επίδραση και κατά συνέπεια η ένταση, το άγχος και η αγωνία του games2παιδιού
  2. Το παιδί μέσα από το παιχνίδι εκφράζει απωθημένες επιθυμίες, αναπαριστώντας διαμάχες και δυσάρεστα περιστατικά καταφέρνει να τα ξεπεράσει επαναλαμβάνοντας τα στο φανταστικό παιχνίδι
  3. Τα παιδιά έχουν την ανάγκη να παίξουν και να κερδίσουν τον έλεγχο των καταστρεπτικών και επιθετικών τους διαθέσεων, μιας και αυτά τα συναισθήματα συχνά τους προκαλούν φόβο όταν τα συνειδητοποιήσουν

 ...επιπλέον ωφέλη

  1. Μέσα από το παιχνίδι το παιδί μιμείται τους μεγάλους και διευκολύνεται στην προσπάθεια του να ταυτιστεί με αυτούς
  2. Παίζει έντονα σκηνές της πραγματικής ζωής, φωνάζει, γελάει, διατάζει, απαγορεύει
  3. Μέσα από το παιχνίδι του δίνεται η ευκαιρία να σκέφτεται, να αναπολεί σχέσεις και προηγούμενες εμπειρίες
  4. Μπορεί να εκφράσει άμεσα τις επιθυμίες του
  5. Κάνει ανταλλαγή καθημερινών ρόλων της ζωής
  6. Λύνει προβλήματα και πειραματίζεται προσπαθώντας να δώσει λύσεις
  7. Το παιχνίδι προσφέρει στο παιδί και τη δυνατότητα να αισθάνεται επιτυχημένο
  8. Το παιχνίδι μπορεί να λειτουργήσει σαν μια γέφυρα μεταξύ της πραγματικότητας και της φαντασιωσης. Μαθαίνοντας για την πραγματικότητα, δηλαδή για τη σημασία της το παίδι είναι λιγότερο κάτω από την επίδραση του αγνώστου που μπορεί να του προκαλέσει άγχος.
  9. Το μικρό παιδί επεξεργάζεται με το παιχνίδι του πως είναι ο κόσμος των ενηλίκων και πως νομίζει ότι αυτός ο κόσμος λειτουργεί. Υπάρχουν παραδοσιακά παιχνίδια όπως μαμάδες- μπαμπάδες, νοσοκομεία κτλ. Το να δοκιμάσει το παιδί νέους ρόλους το βοηθάει σιγα σιγά να αποκτήσει τη δική του ταυτότητα
  10. Το παιχνίδι είναι ένας τρόπος με τον οποίο εκφράζονται έντονα συναισθήματα πχ ένα μικρό κορίτσι δέρνει την κούκλα της επειδή ήταν άτακτη ενώ η ίδια επιθυμεί πολύ να μην κάνει αταξίες. Ο Βινικοτ έχει τονίσει ότι είναι απαραίτητο να μπορούν τα μικρά παιδιά να εκφράσουν την επιθετικότητα τους σε ένα περιβάλλον που είναι φιλικό χωρίς να υπάρχει ο φόβος ότι θα τιμωρηθούν γι' αυτό
  11. Το παιδί αποκτάει παίζοντας διάφορες ικανότητες όπως κινητικές, αισθητικές, νοητικές , κοινωνικές
  12. Το παιχνίδι είναι ο τρόπος με τον οποίο το μικρό παιδί μαθαίνει πώς να μοιράζεται και να συνεργάζεται με άλλα παιδιά και βάζει τις βάσεις για τη δημιουργία κοινωνικών σχέσεων αργότερα στη ζωή

 

ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΠΑΙΧΝΙΔΙ

 

Επιστήμονες που έχουν ασχοληθει με το ρόλο του παιχνιδιού στη σωματική ανάπτυξη του παιδιού έχουν επανειλημμένα μιλήσει για τη συμβολή του παιχνιδιού στην ανάπτυξη

Διαφορές στο παιχνίδι αγοριών και κοριτσιών

Υπάρχουν διαφορές στο παιχνίδι μεταξύ αγοριών και κοριτσιών. Έρευνες έχουν δείξει ότι

Κορίτσια

-     Είναι φλύαρα

-        Χασκογελάνε

-        Μιλάνε πολύ με διάφορες εκφράσεις και αισθήματα

-        Αναπτύσσουν γρηγορότερα τις λεπτές κινήσεις και παίζουν κατά συνέπεια με μεγαλύτερη ευκολία ήσυχα παιχνίδια. Περίπου στα 4 χρόνια τα κορίτσια αρχίζουν να παίζουν παιχνίδια με έντονη δραστηριοτητα

Αγόρια:

  -  Κινούνται με πιο δραστήριο τρόπο

-        Φωνάζουν περισσότερο

-        Αλληλοχτυπιούνται περισσότερο

-        Μιλάνε λιγότερο για τα συναισθήματα τους

-        Παίζουν περισσότερο παιχνίδια που εξασκούν τους μεγάλους μυς

-        Είναι πιο επιθετικά

-        Το παιχνίδι γύρω στα 4 χρόνια γίνεται πιο ήσυχο

Οι παραπάνω διαφορές οφείλονται στη διαφορετική σωματική κατασκευή και στις επικρατούσες κοινωνικές συνθήκες και κοινωνικά στερεότυπα αναφορικά με τους ρόλους και τις προσδοκίες. Το παιδί παίζει για να κοινωνικοποιηθεί, αλλά οι ρόλοι που τα αγόρια ή τα κορίτσια παίζουν μέσα από το παιχνίδι τους είναι αποτέλεσμα της κοινωνικοποιήσης τους.

 

Κατηγορία Ψυχολογία

Φωτογραφίες του χώρου μας

 Αίθουσα Υποδοχής  Αίθουσα Μαθημάτων και Ειδικής Αγωγής  Αίθουσα Λογοθεραπείας και Ομάδων Παιδιών  Αίθουσα Εργοθεραπείας  Αίθουσα Ψυχοθεραπείας Ενηλίκων και Εφήβων  Αίθουσα Υποδοχής
           
 Αίθουσα Ειδικής Αγωγής  Αίθουσα Ομάδων Ψυχοθεραπείας Ενηλίκων  Αίθουσα Λογοθεραπείας  Αίθουσα Υποδοχής  Αίθουσα Εργοθεραπείας  Αίθουσα Μαθημάτων Εφήβων