Κυριακή, 29 Σεπτεμβρίου 2013 10:09

Οι Ομόηχες Λέξεις

Γράφτηκε από τον
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(19 ψήφοι)

ΟΙ ΟΜΟΗΧΕΣ ΛΕΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

 

 

Το καλοκαίρι πέρασε, αλλά οι όμορφες καλοκαιρινές στιγμές θα μας μείνουν αξέχαστες!! Μια ζεστή νύχτα, λοιπόν, κυλούσε όμορφα με ανέκδοτα και αστεία, όπως αυτό με το Θάνο και το νάνο…

 

 

nanos

 

 

 

 

Είναι ο Θάνος κι ένας νάνος

και συζητάνε. Και ρωτά ο

Θάνος το νάνο:

-Τι ώρα να’ ναι;

Και απαντά ο νάνος:

-Δεν ξέρω. Δε θα’ ναι…

 

 

Με αφορμή το ανέκδοτο αυτό, όπου εύστοχα η φράση «να’ ναι» ακούγεται όπως η κλητική προσφώνηση «νάνε» και η φράση «θα’ ναι» όπως η προσφώνηση «Θάνε», ας πούμε λίγα λόγια για το φαινόμενο της ομοηχίας διότι συχνά στη γλώσσα μας είναι υποχρεωμένος κανείς να μιλάει με διευκρινιστικές σημειώσεις, συγκεκριμένα με ορθογραφικές οδηγίες, για να εκφράσει στοιχειώδη πράγματα. Έτσι, αν κάποιος χρησιμοποιήσει στον προφορικό λόγο τη φράση «Η μουσική και οι μουσικοί» θα αναγκαστεί να κάνει την εξής επεξήγηση πριν συνεχίσει: «Η μουσική με ήτα και οι μουσικοί με όμικρον γιώτα».

 

Αναλυτικότερα, ομόηχες ονομάζονται οι λέξεις που έχουν την ίδια προφορά, αλλά διαφορετική σημασία. Συχνά, μάλιστα, συμβαίνει να έχουν και διαφορετική ορθογραφία. Για την καλύτερη κατανόηση του φαινομένου ακολουθεί ένας συνοπτικός πίνακας με ομόηχες λέξεις:

 

 

ΟΜΟΗΧΕΣ ΛΕΞΕΙΣ

 

κλίμα, κλήμα

ρίμα, ρήμα

λυτός, λιτός

κάλος, κάλλος

 

σήκω, σύκο

λιμός, λοιμός

κόμμα, κώμα

ώμος, όμως

 

λύρα, λίρα

διάλειμμα, διάλυμα

μίλα, μήλα

λίπη, λύπη, λείπει

 

πείρα, πήρα

ψιλός, ψηλός

πάλι, πάλη

τύχη, τοίχοι, τείχη

 

κλίνω, κλείνω

χοίρος, χήρος

ίσος, ίσως

φύλλο, φύλο, φίλο

fyllo

fylo

 

 

Από τη μελέτη του παραπάνω πίνακα, προκύπτει η παραγωγικότητα του γλωσσικού μας συστήματος καθώς και η οικονομία του αφού με την αλλαγή ενός μόνο φωνήματος δημιουργούνται νέες λέξεις, με άλλες σημασίες. Παράλληλα, γίνεται φανερό ότι ομόηχες μπορούν να χαρακτηριστούν και λέξεις που δεν ανήκουν στο ίδιο μέρος του λόγου.

Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειωθεί ότι η ορθογραφία αποτελεί μια διαρκή ταλαιπωρία για πολλούς μαθητές επειδή στη γλώσσα μας υπάρχουν πολλά ομόηχα και δυσκολεύονται να τα γράψουν ορθά. Ο καθηγητής Γλωσσολογίας Γεώργιος Μπαμπινιώτης αναφέρει σχετικά ότι στη γλώσσα μας υπάρχουν έξι [i] γι’ αυτό και υπήρξε η τάση να απλοποιηθούν όλα σε ένα [i]. Ωστόσο, τονίζει ότι η λύση δεν είναι η κατάργηση των πολλών [i] αλλά η καλλιέργεια της γνώσης με άσκηση.

Επομένως, οφείλουμε να βοηθήσουμε τους μαθητές να αγαπήσουν τη Νεοελληνική Γραμματική, να κατανοήσουν τους κανόνες της και να απομακρυνθούν από τη στείρα απομνημόνευση. Τέλος, οφείλουμε να τους παρακινήσουμε να διαβάζουν βιβλία που τους ενδιαφέρουν και εξάπτουν τη φαντασία τους ώστε να βελτιωθούν στον προφορικό και το γραπτό λόγο.

 

 

Βιβλιογραφία

1. Μπαμπινιώτης, Γ. (2005). Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, Κέντρο Λεξικολογίας Ε.Π.Ε, Αθήνα.

 

2. Μπαμπινιώτης, Γ. Ορθογραφία, Λεξικά και Βασικά Λάθη, άρθρο του Μανώλη Πιμπλή στην εφημερίδα ¨Τα Νέα¨. Προσπελάστηκε στις 12 Ιουλίου 2011 από http://www.learn.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=323&Itemid=1&date=2009-03-01.

 

3. Παπαλέξης, Α.(1988). Λεξικό ομόηχων λέξεων και τονικών παρωνύμων: από τον Όμηρο μέχρι σήμερα, Δημόκριτος, Αθήνα.

 

4. Τριανταφυλλίδης, Μ. (2002). Νεοελληνική Γραμματική, ΟΕΔΒ, Αθήνα, 66-67.

 

5. Τσολάκης, Χ. (2000). Νεοελληνική Γραμματική, ΟΕΔΒ, Αθήνα, 76-77.

 

6. Υπ.Ε.Π.Θ.-Π.Ι. (2006). Βιβλίο μαθητή ¨Νεοελληνική Γλώσσα¨, Γ΄ Γυμνασίου, Ο.Ε.Δ.Β., Αθήνα, 100-101.

 

7. Υπ.Ε.Π.Θ.-Π.Ι. (2006). Βιβλίο εκπαιδευτικού ¨Νεοελληνική Γλώσσα¨, Γ΄ Γυμνασίου, Ο.Ε.Δ.Β., Αθήνα, 72-73.

 

Συγγραφή Άρθρου: Χαρά Σιδηροπούλου

Φιλόλογος

Διαβάστηκε 19674 φορές Τελευταία τροποποίηση στις Κυριακή, 29 Σεπτεμβρίου 2013 10:15

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις (*) απαιτούμενες πληροφορίες, όπου ενδείκνυται. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.

Φωτογραφίες του χώρου μας

 Αίθουσα Υποδοχής  Αίθουσα Μαθημάτων και Ειδικής Αγωγής  Αίθουσα Λογοθεραπείας και Ομάδων Παιδιών  Αίθουσα Εργοθεραπείας  Αίθουσα Ψυχοθεραπείας Ενηλίκων και Εφήβων  Αίθουσα Υποδοχής
           
 Αίθουσα Ειδικής Αγωγής  Αίθουσα Ομάδων Ψυχοθεραπείας Ενηλίκων  Αίθουσα Λογοθεραπείας  Αίθουσα Υποδοχής  Αίθουσα Εργοθεραπείας  Αίθουσα Μαθημάτων Εφήβων